Οι εθνικές εκλογές αποτελούν την κορυφαία στιγμή της δημοκρατίας. Οι πολίτες καλούνται να αποφασίσουν για τη νέα σύνθεση του κοινοβουλίου από την πλειοψηφία του οποίου θα αναδειχτεί η κυβέρνηση της επόμενης τετραετίας.

Η προεκλογική περίοδος δεν είναι μια τελετουργία δημοσίων σχέσεων και πρόσχαρων εμφανίσεων στα κανάλια για την ικανοποίηση του φιλοθεάμονος κοινού. Δεν μετράμε αντίστροφα τις μέρες πριν τις εκλογές, περιμένοντας απλά να επιβεβαιωθούν ή όχι οι δημοσκοπήσεις. Το νόημα της προεκλογικής περιόδου είναι κάθε κόμμα να καταθέτει το πολιτικό του πρόγραμμα, να το αναλύει, να το εξηγεί στους πολίτες. Αυτοί θα κληθούν να επιλέξουν ποιος θα κυβερνήσει, με ποιο πρόγραμμα, ποια κοινοβουλευτική πλειοψηφία θα νομοθετήσει βάσει αυτού του προγράμματος.

Αν υπάρχει μια ιδιαιτερότητα σ’ αυτήν την εκλογική αναμέτρηση είναι ότι από την πλευρά της αξιωματικής αντιπολίτευσης εκλείπουν όλα τα παραπάνω πλην του προσώπου που διεκδικεί την πρωθυπουργία. Πέραν των συνθημάτων, των ωραίων φράσεων και του προσώπου που τις λέει, το πρόγραμμα της ΝΔ παραμένει ο μεγάλος άγνωστος των εκλογών.

Τις τελευταίες ημέρες, μετά τις αποκαλύψεις για το σχέδιο της ΝΔ στο οποίο εξετάζεται η υποχρεωτική ιδιωτική επικουρική ασφάλιση, συζητιέται εντόνως το ζήτημα του ασφαλιστικού. Όλο το προηγούμενο διάστημα η ΝΔ απέφευγε να πει τι ακριβώς θα κάνει με τις συντάξεις. Όπως με το γενικόλογο περί ισχυρής ανάπτυξης που θα φέρει επενδύσεις, που με τη σειρά τους θα φέρουν πολλές καλές δουλειές, έτσι και στην περίπτωση των συνταξιούχων το μόνο που καταθέτει η αξιωματική αντιπολίτευση είναι δήθεν ευγενείς προθέσεις για τη βοήθεια στους συνταξιούχους που δεν θα κοπεί. Έρχονται, λοιπόν, οι αποκαλύψεις για ιδιωτικοποίηση ενός πυλώνα του ασφαλιστικού τομέα και η ΝΔ αναγκάζεται να δώσει κάποιες απαντήσεις. Όμως, κι αυτές είναι αντιφατικές και νεφελώδεις. Η αίσθηση που μένει είναι ότι όλα συζητιούνται πίσω από κλειστές πόρτες και πώς όταν έρθει η κατάλληλη στιγμή θα γίνουν γνωστά στο ευρύ κοινό. Μόνο που τότε θα έχουν μεσολαβήσει οι εθνικές εκλογές.

Δεν πρέπει οι πολίτες να γνωρίζουν πριν προσέλθουν στην κάλπη τι προτίθεται να κάνει ένα κόμμα σε ένα τόσο κρίσιμο θέμα; Ή θα πρέπει να αρκεστούν οι ψηφοφόροι σε δηλώσεις ότι όλα αυτά θα αποφασιστούν όταν έρθει το σχετικό νομοσχέδιο προς ψήφιση; Ή θα πρέπει να αρκεστούν σε δηλώσεις ότι όλα θα είναι καλύτερα, έτσι γενικά και αόριστα;

Δέκα χρόνια από την υπογραφή των μνημονίων η κόπωση στο σώμα της ελληνικής κοινωνίας είναι μεγάλη. Οι επανειλημμένες ματαιώσεις δοκίμασαν τις αντοχές ενός κόσμου που δίνει τον αγώνα της καθημερινότητας μέρα με τη μέρα. Αν κάτι μας πληγώνει όλα αυτά τα χρόνια είναι και το ότι δεν μπορούμε να προγραμματίσουμε σχεδόν τίποτα σε βάθος χρόνου. Όλα γίνονται για το αύριο και για το επόμενο αύριο και για το αύριο μετά, αλλά το μέλλον –αυτό που συμπυκνώνει μια διαρκή και συνεκτική πορεία ανταπόδοσης και δικαίωσης– δύσκολα μπορούμε να το σκεφτούμε.

Και η προετοιμασία μας γι’ αυτό το μέλλον δεν μπορεί πια να περιορίζεται στις διαβεβαιώσεις και τις προθέσεις, όσο ευγενείς κι αν είναι. Είναι μια συλλογική ανάγκη, που μόνο μέσα από έναν ανοιχτό και ειλικρινή δημόσιο διάλογο μπορεί να αποκτήσει πολιτικό περιεχόμενο.

Η κυβέρνηση αφήνει πίσω της ένα έργο, το οποίο κρίθηκε και σε σημεία του επικρίθηκε. Αλλά, αφενός πέτυχε τον μεγάλο στόχο της εξόδου από τα μνημόνια, αφετέρου πέτυχε εκείνους τους πολλούς, μικρούς στόχους για στήριξη των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Εν τέλει, το έργο αυτό ζυγίζεται και μετριέται. Αλλά, είναι εκεί. Δεν κρύβεται, όπως το πρόγραμμα της ΝΔ, που στις γενικές του διατυπώσεις μοιάζει με μια επανάληψη του 2012-2014, αλλά στις κρίσιμες λεπτομέρειές του, που διαρρέουν, φαντάζει πολύ χειρότερο.

Η κυβέρνηση καταθέτει το σχέδιό της για την επόμενη τετραετία με συγκεκριμένες δεσμεύσεις, βάσει συγκεκριμένων στόχων, με οδηγό συγκεκριμένα βήματα που έχουν δοκιμαστεί και μετρηθεί σε κρίσιμους τομείς. Τα επόμενα τέσσερα χρόνια αυτός που θα αναλάβει να κυβερνήσει θα έχει να βαδίσει σ’ έναν καθαρό δρόμο χωρίς μνημόνια, με χρηματοδοτική ασφάλεια και ισχυρά θεμέλια στα δημόσια οικονομικά και τους θεσμούς. Ας εκμεταλλευτούμε αυτή τη δύναμη για να πορευτούμε με σχέδιο, για να χτίσουμε πάνω σε αυτά τα θεμέλια με σύνεση, όροφο προς όροφο. Δεν μπορούμε να φτιάξουμε πρώτα τα ρετιρέ και μετά να ασχοληθούμε με τους κάτω ορόφους. Γιατί, αυτό είναι τελικά το πρόγραμμα της ΝΔ. Και δεν μας λέει καν ποιος θα μένει εκεί πάνω.